Danh từ pháp luật lược giải là chiếc cầu nối phổ thông hóa luật học cho đại chúng.

Trong nền luật học Việt Nam giai đoạn trước năm 1975, việc tiếp cận các văn bản pháp lý luôn là một thách thức lớn đối với đại chúng. Thời kỳ đó, dù đã có những bộ từ điển đối chiếu Pháp – Việt rất uy tín của các bậc tiền bối như Vũ Văn Mẫu, Đào Văn Tập, nhưng các công trình này lại chỉ thuần túy tìm danh từ đối ứng chứ “tuyệt nhiên không hề định nghĩa hay giảng giải”. Giữa bối cảnh các bộ luật lệ bắt đầu đan xen phức tạp như “rừng già”, sự ra đời của cuốn Danh từ Pháp luật Lược giải do Thẩm phán Trần Thúc Linh biên soạn, nhà sách Khai Trí ấn hành, đã trở thành một hiện tượng xuất sắc, mở ra một chương mới cho việc phổ thông hóa tri thức tư pháp.

Cuốn sách có một xuất thân rất thú vị. Tiền thân của tập đại danh từ này vốn là mục “Danh-từ pháp-luật lược-giải” viết dòng dã suốt hai năm trên nguyệt san Quê Hương từ năm 1961. Nhận thấy sự đón nhận và mong mỏi rất lớn từ độc giả, nhà sách Khai Trí đã thâu thập các bài viết lại để xuất bản thành một bộ sách hoàn chỉnh. Tác giả của công trình này – ông Trần Thúc Linh – lúc bấy giờ đang đảm nhiệm cương vị Chánh án Tòa án Thiếu nhi Sài Gòn (trước khi trở thành Thẩm phán Tòa Thượng thẩm). Bằng kinh nghiệm thực tiễn từ phòng xử án, ông thấu hiểu sâu sắc nỗi khổ của người dân khi đứng trước những rào cản ngôn ngữ tư pháp, dẫn đến những thiệt thòi cay đắng như mua bán đất không có viên chức thị thực hay lỡ mất thời hạn chống án.

Với khát vọng phá vỡ định kiến “luật pháp chỉ dành cho giới tinh hoa”, Thẩm phán Trần Thúc Linh đã phỏng theo các công trình từ điển danh tiếng của Pháp như của J. Bromberger hay Henri Capitant để kiến tạo nên tác phẩm này. Điểm độc đáo của Danh từ Pháp luật Lược giải là phần danh từ được lấy cuốn Từ điển Pháp-Việt của Giáo sư Vũ Văn Mẫu và các tiếng thông dụng tại các Tòa án Việt Nam làm căn bản, nhưng phần chú giải lại được “lược dịch và trích dẫn” từ các giảng tập, bản án thực tế trên các chuyên san Luật-học kinh-tế hay Pháp-lý tập san. Tác giả đã cố ý tinh giản tối đa những trích dẫn điều luật rườm rà, gọt giũa câu chữ để ngay cả những người có trình độ trung bình cũng có thể đọc, hiểu và nắm bắt được bản chất pháp lý.

Dày hơn 1.200 trang và được đóng bìa cứng trang trọng bởi nhà Khai Trí vào năm 1965, cuốn sách không chỉ đơn thuần là một công cụ tra từ. Nó là một thông điệp nhân văn về tinh thần thượng tôn pháp luật, là nỗ lực bền bỉ nhằm xây dựng một xã hội công bằng nơi “ai cũng có quyền được biết pháp luật”. Trải qua hơn nửa thế kỷ, cuốn sách hiện đã trở thành một báu vật cổ luật quý hiếm được giới sưu tầm sách cũ săn đón. Danh từ Pháp luật Lược giải xứng đáng là một vết son chói lọi, minh chứng cho một giai đoạn học thuật nghiêm túc và đầy tinh thần trách nhiệm với cộng đồng của nền luật học nước nhà.