BAN CÔNG TRỒNG HOA MÀU ĐỎ – NHỮNG ĐỐM SÁNG GIỮA ĐỜI THƯỜNG

Nguyễn Thị Như Hiền sinh năm 1990, quê Quảng Nam (cũ), là một cây bút mới nhưng đã sớm tạo được dấu ấn trên văn đàn bằng những giải thưởng và 6 cuốn sách được xuất bản. Trong những trang văn của chị là một thế giới không ồn ào và thường kết tinh từ những điều nhỏ bé. Nhưng từ những chất liệu giản dị ấy, nhà văn mở ra những câu chuyện về tình thân, quê hương, ký ức và cách con người đối đãi với nhau.

 

Ban công trồng hoa màu đỏ, tập truyện ngắn mới nhất của Nguyễn Thị Như Hiền, do Nhà xuất bản Quân đội Nhân dân ấn hành, tiếp tục cho thấy khá rõ thế mạnh ấy. 14 truyện ngắn là 14 lát cắt của đời sống, đưa người đọc đi từ làng quê lên phố thị, từ ký ức tuổi thơ đến những nỗi niềm của người xa xứ, gặp gỡ đủ kiểu nhân vật: trẻ em, người già, phụ nữ, người lao động, những người dân quê chân chất hay những con người đang chật vật giữa đô thị…

 

Từ ký ức làng quê đến những câu chuyện về tình người

 

Những trang viết về làng quê có lẽ là phần hấp dẫn nhất của Ban công trồng hoa màu đỏ. Cảnh vật hiện lên không cầu kỳ mà giàu sức gợi: ruộng đồng, bờ tre, mái rạ, con trâu, bến nước… Qua cái nhìn của người đã đi qua tuổi thơ, những hình ảnh quen thuộc ấy bỗng trở nên lung linh, khắc khoải, mang theo cả một miền ký ức.

Trong số đó, Người lên núi và biến mất là một truyện để lại ấn tượng đặc biệt. Câu chuyện không chỉ hấp dẫn bởi số phận nhân vật mà còn bởi cách tác giả viết về mối quan hệ giữa con người và con trâu – một con vật quá đỗi quen thuộc trong đời sống nông thôn Việt Nam. Những trang viết ấy có một chiều sâu tình cảm đáng chú ý, cho thấy sự quan sát kỹ lưỡng, hiểu biết và gắn bó của tác giả với thế giới loài vật. Con trâu không còn đơn thuần là một hình ảnh của làng quê mà trở thành một phần ký ức, một sinh thể có đời sống tình cảm và vị trí riêng trong thế giới của con người.

Điều đáng quý là dù quê hương Quảng Nam hiện diện như một mạch ngầm trong nhiều trang viết, nhưng Như Hiền không quá chú trọng vào việc phô diễn phong tục hay phương ngữ địa phương. Chị hướng câu chuyện đến những cảm xúc rộng hơn, những điều có thể chạm tới bất cứ ai từng có một quê nhà để nhớ, một gia đình để thương, một nơi chốn để trở về.

Những truyện lấy bối cảnh phố thị như Dưới những cơn mưa dài, Ban công trồng hoa màu đỏ, Sông chảy về đâu… cũng có những câu chuyện cảm động về tình người. Tuy nhiên, nếu không gian làng quê của Như Hiền thường tạo được cảm giác khoáng đạt, thân thuộc thì phố thị trong các truyện lại hiện lên có phần nực nội, chật chội. Có lẽ bởi thế mà những trang viết về quê nhà vẫn để lại dư vị đậm hơn.

Một thế mạnh khác của Như Hiền là khả năng lựa chọn chủ đề và dựng cốt truyện. 14 truyện, 14 không gian, những nhân vật và hoàn cảnh khác nhau, điểm nhìn cũng được thay đổi linh hoạt. Nhờ vậy, tập sách không tạo cảm giác một màu, dù phần lớn các câu chuyện đều được viết bằng một giọng kể chậm rãi, thiên về nội tâm.

 

 

Đáng chú ý, có những cốt truyện vốn không quá mới nhưng qua cách triển khai của Như Hiền lại trở thành những câu chuyện ấm áp và có sức lan tỏa. Hai truyện viết về ngành công an từng đoạt giải cao trong các cuộc thi cũng cho thấy khả năng nắm bắt tâm lý người đọc của tác giả. Như Hiền không tạo ra những tình huống quá bất ngờ, chị biết cách dẫn dắt cảm xúc để người đọc ở lại với nhân vật và câu chuyện.

 

Một giọng văn dịu dàng, hướng thiện

 

Giọng văn chính là yếu tố tạo nên bản sắc cho Ban công trồng hoa màu đỏ. Như Hiền kể chuyện khá chậm, không đẩy những biến cố lên cao trào một cách kịch tính. Chị thường đi vào những rung động nhỏ bên trong nhân vật, để từ một cơn mưa, một ly trà, một nồi mắm kho, một bông hoa đỏ hay một con chó nhỏ mà gợi ra những suy tư về thời gian, sự trưởng thành, tình thân và nỗi nhớ quê.

Ngay từ nhan đề các truyện như Trăng trôi trên sông Lau, Dưới những cơn mưa dài, Chở mùa xuân sang sông… đã có thể nhận ra khuynh hướng trữ tình khá rõ. Ngôn ngữ của Như Hiền mềm mại, giàu hình ảnh thiên nhiên và có chất thơ. Đó là thứ văn chương mang theo một chút hoài niệm, một chút buồn, nhưng không chìm trong bi lụy.

Đặc biệt, những nhân vật xuất hiện trong tập truyện phần lớn là người lao động, người già, phụ nữ và những người dân quê. Họ có thể tốt, xấu, đúng, sai; có những lựa chọn đáng trách hoặc những khiếm khuyết rất con người. Nhưng nhà văn thường nhìn họ bằng sự cảm thông nhiều hơn là phán xét. Chính lựa chọn ấy tạo nên sắc thái nhân văn và ấm áp cho tập sách.

Sau cùng, điều còn lại khi gấp Ban công trồng hoa màu đỏ có lẽ không phải là một cốt truyện ly kỳ hay một cú ngoặt bất ngờ, mà là cảm giác tin tưởng vào con người. Giữa một thế giới nhiều mỏi mệt, toan tính, những trang văn của Như Hiền vẫn giữ lại những đốm sáng nhỏ của lòng tốt, tình thân và sự tử tế.

Bài và ảnh: Phạm Huyền Trang