ĐỊNH TƯỜNG XƯA VÀ NAY – Bức tranh địa linh nhơn kiệt qua nét bút khảo cứu của Huỳnh Minh

Trên đường sưu tầm xuyên qua các tỉnh miền Nam nước Việt, học giả Huỳnh Minh đã dành trọn cả tâm huyết lẫn tấm lòng hoài cổ để lần giở từng trang sử tích, tìm hiểu đất đai và nhân vật tiền nhân. Tiếp nối sự thành công của các công trình khảo cứu trước đó, tác phẩm “Định Tường xưa và nay” (xuất bản lần đầu năm 1968) hiện lên như một tấm gương soi chiếu rạng ngời vào dĩ vãng hào hùng của một vùng đất trọng yếu. Qua dòng văn phong trầm mặc, mang đậm hơi thở của các bậc túc nho xưa, tác giả dẫn dắt độc giả bước vào hành trình biên khảo ngược dòng thời gian, để cùng cảm nhận cái khí thiêng non nước đã chung đúc vào mảnh đất miền Nam oai hùng.

Mảnh Đất Địa Linh Nhơn Kiệt Và Trọng Yếu Quân Sự

Đối với những ai nặng lòng yêu mến mảnh đất phương Nam, vùng đất Định Tường từ xa xưa vốn dĩ đã là một tỉnh lớn trong sáu tỉnh Nam Kỳ lục tỉnh. Tuy có đôi lúc kém phần quan trọng về mặt hành chánh so với Vĩnh-Long, nhưng tỉnh Định Tường lại chiếm giữ một vị thế vô cùng trọng yếu về mặt quân sự. Đó là nơi đã chứng kiến những trang sử oai hùng, những địa danh vang lừng sử sách như Rạch Gầm, nơi Bắc Bình Vương Nguyễn-Huệ đại phá quân Xiêm, hay vùng Đồng tháp Mười bao la gắn liền với những tên tuổi lớn quyết tử cho đại nghĩa dân tộc như Thủ Khoa Huân, Thiên hộ Dương, Lãnh binh Cẩn. Chính những oai linh ấy đã dệt nên một dải giang sơn rực rỡ, ghi dấu ấn sâu đậm trong công tác nghiên cứu văn hóa nước nhà.

Không chỉ là căn cứ địa hiểm yếu về binh cơ, trung tâm sầm uất của tỉnh lỵ bấy giờ chính là dải đất Mỹ Tho thơ mộng. Nhắc đến mảnh đất này, người ta không thể không hoài niệm về phong khí thanh cao, nơi quy tụ của biết bao nhân vật ưu tú. Khi sáu tỉnh Nam Kỳ thuộc Pháp, rất nhiều bậc sĩ phu tài danh đã lui về sống đời ẩn dật, giữ trọn tiết tháo rải rác ở các vùng Thuộc-nhiêu, Vĩnh-Kim, Cai-lậy. Chính dòng chảy nghĩa khí của những Phan-Hiển-Đạo, Phạm-Viết-Chánh, Học Lạc, Cử Đa… đã làm tăng thêm vẻ trù phú, khiến cho hậu thế khi nhắc đến xứ Mỹ Tho lại càng thêm phần trìu mến, tự hào về quê hương xứ sở.

Giá Trị Khảo Cứu Và Tấm Lòng Của Tác Giả

Có thể khẳng định, tác phẩm của nhà biên khảo Huỳnh Minh không thuần túy là những trang ghi chép sử liệu khô khan, mà đó là một công trình nghiên cứu văn hóa nghiêm túc, đa chiều. Tác giả đã khéo léo bóc tách từng lớp trầm tích thời gian để soi rọi xứ Định Tường qua nhiều khía cạnh tinh tế: từ lịch sử, địa lý, danh nhân, di tích cho đến những huyền thoại và nếp sinh hoạt đời thường của người dân bản xứ. Từ giới cổ nhạc với nhạc sĩ Trần văn Triều (bảy Triều) xuất sắc, giới văn học có Nguyễn-văn-Bá, Cao-hải-Đề, Lương-khắc-Ninh, cho đến giới phụ nữ thuở trước có Sương-Nguyệt-Ánh, Trần-ngọc-Diện… tất cả đều được khắc họa như những điểm tô lộng lẫy cho trang sử đất nước.

“Dù không nhiều danh lam thắng cảnh, nhưng những vườn dừa tươi tốt, vườn cây trái xum-xuê, nước sông Cửu-Long êm-đềm, tất cả giúp nơi đây có bộ mặt khả ái nên thơ và quyến rũ du khách…”

Bằng sự khiêm cung vốn có của một bậc thức giả, tác giả Huỳnh Minh từng bày tỏ bản thân không dám tự phụ sưu tầm đầy đủ hay không bỏ sót một khía cạnh nào. Thế nhưng, với tất cả sự cố gắng bách bộ ngàn dặm, cuốn sách này ít nhất đã giúp cho quý vị độc giả đương thời và mai sau có được một quan niệm tổng quát, sâu sắc về dĩ vãng lẫn hiện tại của vùng đất Mỹ Tho – Gò Công xưa. Đối với những học giả dấn thân vào con đường nghiên cứu văn hóa Nam Bộ, đây chắc chắn là một tài liệu tham chiếu vô giá, một chiếc cầu nối tâm linh đưa lòng người trở về với cội nguồn xưa cũ, vững tin vào tiền đồ kiến thiết mai sau.